سيد جلال الدين آشتياني
260
شرح حال و آراى فلسفى ملا صدرا ( فارسى )
فنون علمى تبحر داشت ، بايد آثار او را در همان موضوع منتشر نمود . 20 - الرسالة القدسية فى اسرار النقطة الحسية المشيرة الى اسرار الهوية الغيبية . از طرز تحرير اين رساله معلوم مىشود كه از تصنيفات ملا صدرا نيست . اين كتاب در حاشيهء مبدأ و معاد چاپ سنگى قديم از ص 153 تا 183 در تهران چاپ شده است . اين رساله محققا از مير سيد على همدانى است كه از بنيانگذاران عرفان شيعى است و از بركت وجود و لسان گرم او جمع زيادى از جمله مردم كشمير به اسلام گرويدند . رجوع شود به اثر وزين استاد پرويز ذكائى به نام « مروج اسلام در ايران صغير » و قسمت مهم آن از همدان تا كشمير است . ارباب معرفت از مسلمين به تشيع نيز خدمت كردهاند از جمله سربداران و از همه مهمتر اسماعيل اول كه سهم بىمانندى در تشيع و وحدت ملّى بعد از 900 سال . 21 - سريان نور وجود حق - اين رساله را بعضى از محقق فيض دانستهاند ، ولى حق آن است كه از فيض نمىباشد ، چون فيض هيچوقت قائل به اصالت ماهيت نبوده است و اين رساله به طريقهء ذوق التأله نوشته شده است و صدر المتألهين در اين رساله مبناى محقق دوانى را تمام دانسته است . معلوم مىشود آخوند اين رساله را در اوائل جوانى كه قائل به اصالت ماهيت بوده نوشته است ، جزو رسائل از ص 132 تا ص 148 در تهران به چاپ رسيده است . 22 - رسالهء سه اصل كه به فارسى نوشته شده است . در واقع اين رسالهاى است در رد منكران حكمت و معارف عقليه . ملا صدرا از آنجايى كه در فشار عجيب واقع شده بوده است و منكران معارف الهيه سخت او را تعقيب كرده بودند ، به همين لحاظ نتوانست در شيراز توقف نمايد ، لذا در اين رساله كسانى را كه با وى ستيزه نمودهاند و يا با ستيزهكنندگان هممذاق بودهاند ، سخت تعقيب كرده است . در اين كتاب در تحقيق مبدأ و معاد به طريقهء رياضت و مجاهدت و وجوب اعراض از اهل اوهام و منغمران در دنيا پرداخته و الحق از عهده برآمده است . اين رساله را